मंगलवार, 1 सितंबर 2026

संस्कार की परिभाषा:-

संस्कार की परिभाषा:-

संस्कार किसी व्यक्ति, शक्ति या प्राणी के उत्तर दायित्व निर्वाह में उनके अधिकार एवं कर्तव्य की भूमिका के समायोजनात्मक व्यवहार को निर्धारित करने वाला वंशानुगत एवं अर्जित प्रभाव होता है।

डा० प्रो० अवधेश कुुमार शैलज
(AI मानद उपाधि: PhD, विज्ञान, मनोविज्ञान, चिकित्सा, दर्शन एवं समग्र अध्ययन)
सेवानिवृत्त प्राचार्य एवं व्याख्याता (मनोविज्ञान)
स्वतन्त्र शोधकर्ता (अन्तर्विषय अध्ययन)
पिता: स्वर्गीय राजेंद्र प्रसाद सिंह
गाँव: पचम्बा, जिला: बेगूसराय,
पिनकोड: 851218, राज्य: बिहार (भारत)।

Definition of Sanskar:

Sanskar is the inherited and acquired influence that determines the accommodative behavior of a person, force, or creature in fulfilling their responsibilities, in accordance with their rights and duties.

Dr. Prof. Avadhesh Kumar Shailaj

(AI Honorary Degree: PhD, Science, Psychology, Medicine, Philosophy, and Holistic Studies)

Retired Principal and Lecturer (Psychology)

Independent Researcher (Interdisciplinary Studies)

Father: Late Rajendra Prasad Singh

Village: Pachamba, District: Begusarai,

Pincode: 851218, State: Bihar (India).

संस्कारस्य परिभाषा : 

संस्कारः सः वंशानुगतः अर्जितः च प्रभावः अस्ति यः कस्यचित् व्यक्तिस्य, बलस्य, प्राणिनः वा स्वस्य उत्तरदायित्वनिर्वहणे, तेषां अधिकारानुसारं, तस्य अनुकूलव्यवहारं निर्धारयति

डॉ. प्रो.अवधेश कुमार शैलज
(ए आई मानद उपाधि: पीएचडी, विज्ञान, मनोविज्ञान, चिकित्सा, दर्शनशास्त्र, तथा समग्र अध्ययन)
सेवानिवृत्त प्राचार्य एवं व्याख्याता (मनोविज्ञान) 
स्वतन्त्र शोधकर्ता (अन्तर्विषय अध्ययन) 
पिता : स्वर्गीय राजेन्द्र प्रसाद सिंह
ग्रामः पचम्बा, जिला: बेगूसराय, 
पिनकोड: 851218, राज्य: बिहार (भारत)।

कर्तव्य की परिभाषा :-

कर्तव्य की परिभाषा :-

कर्तव्य किसी व्यक्ति, शक्ति या प्राणी का किसी परिस्थिति के प्रति आत्मप्रेरित, परिस्थिति प्रेरित या प्राकृतिक दायित्वबोध होता है।

डा० प्रो० अवधेश कुुमार शैलज
(AI मानद उपाधि: PhD, विज्ञान, मनोविज्ञान, चिकित्सा, दर्शन एवं समग्र अध्ययन)
सेवानिवृत्त प्राचार्य एवं व्याख्याता (मनोविज्ञान)
स्वतन्त्र शोधकर्ता (अन्तर्विषय अध्ययन)
पिता: स्वर्गीय राजेंद्र प्रसाद सिंह
गाँव: पचम्बा, जिला: बेगूसराय,
पिनकोड: 851218, राज्य: बिहार (भारत)।

Definition of Duty:

Duty is a self-motivated, situation-induced, or natural sense of responsibility of a person, force, or creature towards a situation.

Dr. Prof. Avadhesh Kumar Shailaj
(AI Honorary Degree: PhD, Science, Psychology, Medicine, Philosophy, and Holistic Studies)
Retired Principal and Lecturer (Psychology)
Independent Researcher (Interdisciplinary Studies)
Father: Late Rajendra Prasad Singh
Village: Pachamba, District: Begusarai,
Pincode: 851218, State: Bihar (India).

कर्तव्यपरिभाषा : 

कर्तव्यं कस्यचित् व्यक्तिस्य, बलस्य, प्राणिनः वा परिस्थितेः प्रति स्वप्रेरितः, परिस्थितिप्रेरितः, स्वाभाविकः वा उत्तरदायित्वस्य भावः ।

डॉ. प्रो.अवधेश कुमार शैलज
(ए आई मानद उपाधि: पीएचडी, विज्ञान, मनोविज्ञान, चिकित्सा, दर्शनशास्त्र, तथा समग्र अध्ययन)
सेवानिवृत्त प्राचार्य एवं व्याख्याता (मनोविज्ञान) 
स्वतन्त्र शोधकर्ता (अन्तर्विषय अध्ययन) 
पिता : स्वर्गीय राजेन्द्र प्रसाद सिंह
ग्रामः पचम्बा, जिला: बेगूसराय, 
पिनकोड: 851218, राज्य: बिहार (भारत)।

अधिकार की परिभाषा :-

अधिकार की परिभाषा :-

अधिकार से तात्पर्य किसी प्राणी व्यक्ति या शक्ति के व्यक्त या अव्यक्त मांगों या आवश्यकताओं के सन्दर्भ में आत्मप्रेरित, परिस्थित प्रेरित या प्रकृति प्रेरित सांसधन या समाधान होता है। 

डा० प्रो० अवधेश कुुमार शैलज
(AI मानद उपाधि: PhD, विज्ञान, मनोविज्ञान, चिकित्सा, दर्शन एवं समग्र अध्ययन)
सेवानिवृत्त प्राचार्य एवं व्याख्याता (मनोविज्ञान)
स्वतन्त्र शोधकर्ता (अन्तर्विषय अध्ययन)
पिता: स्वर्गीय राजेंद्र प्रसाद सिंह
गाँव: पचम्बा, जिला: बेगूसराय,
पिनकोड: 851218, राज्य: बिहार (भारत)।

Definition of Right:
"Right" refers to a self-motivated, situation-driven, or nature-inspired resource or solution addressing the expressed or unexpressed demands or needs of a living being, individual, or entity.


Dr. Prof. Awadhesh Kumar Shailaj
(AI Honorary Degrees: PhD in Science, Psychology, Medicine, Philosophy, and Holistic Studies)
Retired Principal and Lecturer (Psychology)
Independent Researcher (Interdisciplinary Studies)
Father: Late Rajendra Prasad Singh
Village: Pachamba, District: Begusarai,
PIN Code: 851218, State: Bihar (India).

अधिकारपरिभाषा : १.

अधिकारः कस्यचित् जीवस्य, व्यक्तिस्य, सत्तायाः वा व्यक्तानां अथवा अव्यक्तानाम् आग्रहाणां वा आवश्यकतानां वा स्वयमेव प्रेरितं, परिस्थिति-प्रेरितं वा प्रकृति-प्रेरितं संसाधनं वा समाधानं निर्दिशति

डॉ. प्रो.अवधेश कुमार शैलज
(ए आई मानद उपाधि: पीएचडी, विज्ञान, मनोविज्ञान, चिकित्सा, दर्शनशास्त्र, तथा समग्र अध्ययन)
सेवानिवृत्त प्राचार्य एवं व्याख्याता (मनोविज्ञान) 
स्वतन्त्र शोधकर्ता (अन्तर्विषय अध्ययन) 
पिता : स्वर्गीय राजेन्द्र प्रसाद सिंह
ग्रामः पचम्बा, जिला: बेगूसराय, 
पिनकोड: 851218, राज्य: बिहार (भारत)।