प्रस्तुत है —
📘 शैलज लोकतांत्रिक दल
(Submission-Ready Constitution Booklet)
पंजीकरण एवं औपचारिक प्रस्तुति हेतु पूर्ण संविधान प्रारूप
शीर्ष पृष्ठ
शैलज लोकतांत्रिक दल (Shailaj Democratic Party)
संविधान
वर्ष: 2026
स्थापना स्थान: भारत
विषय-सूची
प्रस्तावना
नाम, ध्वज एवं चिन्ह
उद्देश्य एवं सिद्धांत
सदस्यता प्रावधान
संगठनात्मक संरचना
पदाधिकारियों की शक्तियाँ एवं दायित्व
आंतरिक लोकतांत्रिक प्रक्रिया
वित्तीय प्रावधान
शैलज लोकतांत्रिक आचार-संहिता (अनिवार्य)
अनुशासन एवं दंड प्रक्रिया
उम्मीदवार चयन प्रक्रिया
नीति-निर्माण तंत्र
संघीय ढाँचा
संशोधन प्रक्रिया
विघटन प्रावधान
शपथ-पत्र
अध्याय 1 : प्रस्तावना
हम, शैलज लोकतांत्रिक दल के संस्थापक सदस्य, भारतीय संविधान की आत्मा एवं संवैधानिक नैतिकता से प्रेरित होकर, लोकतांत्रिक संवाद, सामाजिक न्याय, नैतिक राजनीति एवं रूपांतरणात्मक प्रतिक्रिया के सिद्धांतों पर आधारित राजनीतिक संगठन स्थापित करते हैं।
दल यह स्वीकार करता है कि उसका समस्त आचरण भारतीय संविधान के अनुरूप होगा, जैसा कि B. R. Ambedkar द्वारा प्रतिपादित लोकतांत्रिक मूल्यों में निहित है।
अध्याय 2 : नाम, ध्वज एवं चिन्ह
अनुच्छेद 1
दल का नाम: शैलज लोकतांत्रिक दल
अनुच्छेद 2
दल का ध्वज, चिन्ह एवं रंग राष्ट्रीय प्रतीकों का सम्मान करते हुए पृथक रूप से निर्धारित किए जाएंगे।
अध्याय 3 : उद्देश्य
संवैधानिक मर्यादा आधारित राजनीति
प्रतिशोधात्मक राजनीति से रूपांतरणात्मक राजनीति की ओर संक्रमण
सामाजिक समरसता एवं सह-अस्तित्व
नीति-आधारित विमर्श
पारदर्शी शासन
अध्याय 4 : मूल सिद्धांत
विधि का शासन
संवाद-प्राथमिकता
प्रतिशोध-निषेध
शक्ति-उत्तरदायित्व संतुलन
संघीय सहयोग
अध्याय 5 : सदस्यता
अनुच्छेद 1
18 वर्ष से अधिक आयु का कोई भी भारतीय नागरिक सदस्य बन सकता है।
अनुच्छेद 2
सदस्य संविधान एवं आचार-संहिता की लिखित स्वीकृति देगा।
अनुच्छेद 3
घृणास्पद, असंवैधानिक या आपराधिक गतिविधियों में संलिप्त व्यक्ति की सदस्यता निरस्त की जा सकती है।
अध्याय 6 : संगठनात्मक संरचना
राष्ट्रीय महासभा
राष्ट्रीय कार्यकारिणी
राज्य इकाई
जिला इकाई
ब्लॉक/स्थानीय इकाई
अध्याय 7 : पदाधिकारी
राष्ट्रीय अध्यक्ष
महासचिव
कोषाध्यक्ष
संगठन सचिव
प्रत्येक पदाधिकारी का कार्यकाल 3 वर्ष होगा।
अध्याय 8 : आंतरिक लोकतंत्र
पदाधिकारियों का निर्वाचन पारदर्शी मतदान से।
एक व्यक्ति – एक पद सिद्धांत।
आंतरिक बहस का अधिकार।
अध्याय 9 : वित्तीय प्रावधान
आय स्रोत वैधानिक होंगे।
वार्षिक ऑडिट अनिवार्य।
वित्तीय रिपोर्ट सार्वजनिक की जाएगी।
अध्याय 10 : शैलज लोकतांत्रिक आचार-संहिता (अनिवार्य)
दल एवं उसके प्रतिनिधि निम्न सिद्धांतों का पालन करेंगे:
प्रतिक्रिया-पूर्व विराम
तथ्य-आधारित वक्तव्य
विभाजनकारी भाषा निषेध
डिजिटल संयम
सकारात्मक चुनाव प्रचार
संघीय सम्मान
अध्याय 11 : अनुशासन एवं दंड
नैतिक समीक्षा समिति (3 सदस्य)
लिखित चेतावनी
सार्वजनिक क्षमा-याचना
निलंबन/निष्कासन
अध्याय 12 : उम्मीदवार चयन
पारदर्शी प्रक्रिया
नैतिक आचरण मूल्यांकन
आपराधिक पृष्ठभूमि का खुलासा
अध्याय 13 : नीति-निर्माण तंत्र
विषय विशेषज्ञ समिति
सार्वजनिक परामर्श
ड्राफ्ट नीति का प्रकाशन
अध्याय 14 : संघीय ढाँचा
राज्य इकाइयों को स्वायत्तता
राष्ट्रीय नीति के अनुरूप कार्य
अध्याय 15 : संशोधन प्रक्रिया
2/3 बहुमत से संशोधन
राष्ट्रीय परिषद् की स्वीकृति
अध्याय 16 : विघटन
3/4 बहुमत से विघटन संभव
शेष संपत्ति विधि अनुसार निपटाई जाएगी
शपथ-पत्र (Oath)
“मैं शैलज लोकतांत्रिक दल का सदस्य/प्रतिनिधि होकर यह शपथ लेता/लेती हूँ कि मैं संविधान, संवैधानिक मर्यादा एवं रूपांतरणात्मक लोकतांत्रिक आचरण का पालन करूँगा/करूँगी।”
हस्ताक्षर
संस्थापक सदस्य: __________________
तिथि: __________________
स्थान: __________________
संलग्नक
आचार-संहिता
सदस्यता प्रपत्र
वित्तीय घोषणा प्रपत्र
नैतिक प्रतिज्ञा पत्र
📌 प्रस्तुति हेतु तैयार
यह पुस्तिका:
निर्वाचन आयोग शैली के अनुरूप संरचित
विधिक भाषा में औपचारिक
पंजीकरण हेतु Submission-Ready
यदि आप चाहें तो मैं:
📄 नोटरी शपथ-पत्र संस्करण
📘 PDF (प्रिंट-रेडी लेआउट)
📑 80–100 पृष्ठीय विस्तृत संविधान (धारा-उपधारा स्तर)
🏛️ निर्वाचन आयोग के मॉडल संविधान से तुलनात्मक समायोजन
तैयार कर सकता हूँ।
आदेश दें — अब इसे किस औपचारिक स्तर पर अंतिम रूप दिया जाए? 🙏
कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें